Gostyński Uniwersytet III Wieku

Archiwum kategorii: wykłady otwarte.

Gru

3

Zmiany klimatyczne czy można je powstrzymać

Autor: Zbigniew Kosiński

Studenci GUTW pogłębili swoją wiedzę na temat zmian klimatycznych na spotkaniu z panią mgr Katarzyną Miedziarek w LICEUM w Gostyniu. W trakcie spotkania usłyszeliśmy dużo informacji na temat kształtującego się globalnego ocieplenia klimatu. Eksperci twierdza, że globalne ocieplenie wpłynie na nasz klimat i doprowadzi do katastrofalnych skutków. Dlatego powstrzymanie tych zmian jest jednym z głównych celów UE. Skutkiem globalnego ocieplenia klimatu mogą być susze i powodzie, burze i nawałnice, huragany itp.

Dla środowiska głównym zagrożeniem jest człowiek – jego działalność gospodarcza i przemysłowa np. budowa kopalni węgla brunatnego  na terenie gminy Krobia.  Następnie odbyła się bardzo ciekawa  dyskusja jak powstrzymać zmiany klimatyczne na naszym terenie, w jaki sposób zmniejszyć  emisję gazów np. CO2 do atmosfery.

tekst: Barbara Kubiak
zdjęcia: Barbara Kubiak

Paź

17

Grzyby i ich rola w lesie i w kuchni

Autor: Biderman Aleksandra

Pod takim tytułem dziś, 17 października, wykład wygłosiła pani Anna Kujawa z Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN Stacji Badawczej w Turwi.
Grzybobranie to nasze narodowe hobby. Zbieramy grzyby na własny użytek lub na sprzedaż. Ludzi, którzy lubią zbierać grzyby nazywamy mikofilami.  Ciągle jeszcze nie dysponujemy wystarczającą wiedzą na temat grzybów, dlatego w niektórych rejonach kraju od lat organizowane są wystawy mające na celu przybliżenie tematu. Takie wystawy organizowane są np. w Białowieskim i Tucholskim Parku Krajobrazowym, ale również takowa wystawa miała miejsce w Kościanie.

Grzyby kiedyś zaliczane były do roślin, obecnie stanowią obok roślin i zwierząt odrębny gatunek przyrodniczy. Grzybów w Polsce jest około 4300 gatunków. Rosną głównie na lądzie. Rozmnażają się bezpłciowo przez zarodniki, płciowo przez kopulację głównie gamet. Pewne gatunki współżyją z roślinami (mikoryza), oraz z glonami tworząc porosty, niektóre, np. drożdże powodują fermentacje cukrów. Znane są też grzyby wytwarzające  antybiotyki, np., pędzlak wytwarza penicylinę. Gatunki o owocnikach kapeluszowych składają się z kapelusza, trzonu i grzybni. Dzielą się na jadalne i niejadalne. Z jadalnych można wymienić np.  borowika szlachetnego, koźlarza,  pieczarkę rydza, maślaka, gąskę. Z niejadalnych najbardziej trujący jest muchomor sromotnikowy. Jeden grzyb potrafi zabić dorosłego człowieka lub kilkoro dzieci. Grzyby wielkoowocowe występują w lasach, parkach, na terenach zadrzewionych, na łąkach, polach uprawnych, ale też na śmietnikach, w sadach, ogrodach, na terenach zabudowanych.

Rola grzybów w przyrodzie jest bardzo ważna. Rozkładają one martwe organizmy, poległe drzewa, pomagają drzewom rosnąć i rozwijać się. Są z nimi ściśle związane. Powszechnie wiadomo, że w młodych świerkach można znaleźć maślaki, pod brzozami – koźlaki, a w dębowych lasach – prawdziwki. To, że grzyby nie mają żadnych wartości odżywczych i nie powinny ich jeść dzieci oraz osoby starsze to mit. Grzyby zawierają bardzo dobrze przyswajalne białka, cukry, błonnik pokarmowy, kwasy tłuszczowe, makroelementy (potas, fosfor, magnez, wapń), mikroelementy (miedź, cynk, żelazo, mangan, molibden, selen) oraz witaminy – głównie z grupy B (B2, B3, B9), ale w mniejszych ilościach również C, B1, B12, D1, E, A. Proszę spojrzeć na tabele wartości grzybów, warzyw i owoców. Te wartości są porównywalne. Grzyby mają też właściwości lecznicze. Wielocukry ze ściany komórkowej grzybów mają działanie przeciwnowotworowe, hipoglikemiczne, antyoksydacyjne. Triterpenoidy działają przeciwwirusowo, obniżają cholesterol i ciśnienie krwi, lektyny tworzą związki białkowo-cukrowe i stymulują dojrzewanie komórek odpornościowych. Grzyby mają małą zawartość tłuszczów a dużą błonnika, posiadają substancję zmniejszającą syntezę cholesterolu LDL oraz trójglicerydów wpływając na stężenie HDL. Działają osłaniająco na komórki trzustki. Mają również działanie antybiotyczne i przeciwgrzybicze, a ponieważ mają pozytywny wpływ na centralny układ nerwowy wykorzystywane są w chorobie Alzheimera.

Jeśli chodzi o kuchnię, to z grzybów robi się zupy, sałatki, sosy, kotlety. Grzyby się smaży, dusi, suszy, kisi, mrozi i pasteryzuje.

Nie niszczymy ściółki. Po wyrwaniu grzyba należy miejsce to przykryć, aby nie zniszczyć grzybni. Owocniki zbieramy do koszy, nie do wiader ani plastykowych toreb, bo w nich mogą się szybko psuć i nawet te jadalne okażą się być trujące.

tekst   Aleksandra Biderman
zdjęcia Aleksandra Biderman, Irena Kramarska

Paź

10

Zielona infrastruktura – dlaczego należy o nią dbać”

Autor: Zbigniew Kosiński

„Zielona infrastruktura – dlaczego należy o nią dbać”.

W dniu 10 października 2019 r.  – nasi studenci, spotkała się po raz kolejny z prof. Krzysztofem Kujawą z Polskiej Akademii Nauk, by uczestniczyć w wykładzie na temat zielonej infrastruktury.
Zielona infrastruktura występuje tak w środowisku miejskim, jak i wiejskim. Jej elementami są między innymi:

  • ekosystemy i tereny o wysokiej wartości przyrodniczej, takie jak: tereny zalewowe, podmokłe, obszary przybrzeżne, lasy naturalne itd.;
  • naturalne elementy krajobrazu, takie jak małe cieki wodne, kępy drzew, żywopłoty, które mogą służyć jako korytarze ekologiczne lub ostoje dla dziko żyjących gatunków;

Urbanizacja kraju i rosnący areał upraw powodują, że zielona infrastruktura zmniejsza się, co jest niekorzystne dla naszego zdrowia. Właśnie od wielkości infrastruktury zielonej zależy jakość życia obywateli. Ochrona przyrody stała się obecnie warunkiem naszego przeżycia, a nie fanaberią ekologów. Jesteśmy od siebie zależni – zwierzęta, grzyby, roślinność. Każde tzw. upraszczanie krajobrazu, czyli eliminacja terenów zielonych jest katastrofą ekologiczną dla wielu gatunków zwierząt, owadów. Prowadzący zwrócił uwagę na szkodliwość pestycydów szczególnie randapu, który niszczy wszystko.

Drzewa mogą żyć 300, a nawet 400 lat. Dobroczynna rola drzew przejawia się  między innymi w ten sposób, że drzewa są:
– źródłem drewna i magazynem węgla, przechwytując część CO2,
– wydzielają tlen, pochłaniają dwutlenek węgla ,poprawiając w ten sposób jakość powietrza,
– liście przechwytują pyły z powietrza i przez parowanie wody ochładzają lokalny klimat (duże drzewo działa jak 5 domowych klimatyzatorów,
– osłaniając budynki przyczyniają się do zmniejszenia kosztów ogrzewania,
– zatrzymują na liściach i podłożu wodę / 10 dużych drzew zatrzymuje rocznie ok. 45 tys. litrów wody opadowej,
– oczyszczają wodę z metali ciężkich i nadmiaru szkodliwych substancji, chronią przed hałasem, zmniejszając o ok. 50% jego odczuwanie dla ludzkiego ucha,
– są siedliskiem wielu roślin, zwierząt, grzybów,
– dostarczają okazji do poprawy sprawności fizycznej obywateli.

Korzyści, jakie czerpiemy z zadrzewień nazywamy usługami ekosystemowymi.
Próbę wyceny tych usług zrobiono w Nowym Jorku. Wyliczono, że 584 drzewa przyuliczne w tym mieście, dają korzyści w kwocie 142 mln USD/rok.
Rozwijanie sieci zadrzewień to inwestowanie w zieloną infrastrukturę, czyli jakość życia obywateli, a zastąpienie drzew nie jest możliwe.

tekst i zdjęcia – Irena Kramarska
 

Kwi

11

„Czy wiem co jem? dodatki do żywności„

Autor: Zbigniew Kosiński

„Czy wiem co jem ? dodatki do żywności„ 11 kwietnia 2019 r w LO Gostyniu słuchacze GUTW mogli wysłuchać ciekawego wykładu pani Joanny Kabały na temat „Czy wiem co jem ? dodatki do żywności” .

Na  rynku mamy różnorodność produktów spożywczych. Są w pięknych kolorowych opakowaniach i szczegółowym opisem. Jednak nie zawsze zwracamy uwagę do końca o czym informuje nas producent. Produkty spożywcze zawierają różne środki chemiczne, które pełnia funkcję: konserwantów, poprawiają smak i zapach itp. Są to związki oznaczone literą E i cyframi np. E-100 – 199 to barwniki syntetyczne, E 600- 699 wzmacniacze smaku. I tak nieświadomie kupując dany produkt  dostarczamy  sobie szkodliwe związki chemiczne np. azotany, azotyny i pochodne związków benzenu. Nadmiar spożywanych związków może powodować alergie pokarmowe, skórne oraz choroby układu pokarmowego a nawet raka. Niektóre E pełnią  funkcję wypełniaczy np. w serkach „Danio”. Dużo środków chemicznych konserwujących (azotany) znajdziemy w mięsie i jego przetworach (wędliny, szynka).

Po wysłuchaniu tego wykładu każdy kupujący produkt będziemy szczegółowo oglądać i czytać zamieszczone informacje dbając tym samym o swoje zdrowie.

tekst: Barbara Kubiak
zdjęcia Jolanta Gardyś
 

Mar

28

Sztuka prostoty

Autor: Zbigniew Kosiński

Sztuka prostoty
28 marca 2019 r. w auli LO odbyło się spotkanie studentów GUTW z panią Marią Beczkiewicz. Temat spotkania zaciekawiał. Sztuka prostoty, jak to odnieść do codzienności. Na wstępie prelegentka wyjaśniła, że prostota to uwalnianie od uprzedzeń, ograniczeń oraz obciążeń, które nas rozpraszają i stresują. Sztuka prostoty to umiejętne pozbywanie się zbędnych przedmiotów. My kobiety wiemy, że mamy czasem np. elementów ubioru dużo za dużo. W myśl sztuki prostoty zostawiamy tylko te części garderoby, które ze sobą harmonizują i można z nich zestawić piękne i użyteczne kreacje. Z resztą się żegnamy. Pamiątki przywiezione z wakacji musimy czyścić, eksponować, przechowywać. Zajmują część mieszkania, naszej przestrzeni, powodując ciasnotę. Z czasem czujemy się przytłoczeni tymi archiwaliami. Mieszkanie powinno być przestrzenne, miłe. Warto też zapoznać się ze sztuką urządzania pomieszczeń tzw. Feng Shui. Pozbądźmy się nadmiaru mebli, dywanów i zyskajmy przestrzeń. Minimalizacja sprawia, że zaoszczędzone pieniądze możemy wydać na wycieczki i odpoczynek. Ciekawy był też fragment wykładu dotyczący kolorów i ich wpływu na nasze samopoczucie, nastrój, zachowanie. Warto wiedzieć coś na ten temat. Obecnie modny jest abcykling – podniesienie wartości, selekcja np. przedmiotów, „ciuchów”. Pani Maria zachęcała obecnych do choćby małych zmian w życiu i dążenia do prostoty. Wspomniała też, że stara się postępować w myśl zasady 80/20, czyli 20% działań, a 80% zysków. Podała również literaturę, którą można poczytać, by rozszerzyć wiedzę o istocie wykładu. Na zakończenie wiceprezes Jolanta Gardyś podziękowała naszemu gościowi i wręczyła kubek z logo uniwersytetu oraz zestaw herbat firmy Kawon. Słuchacze oklaskami podziękowali pani Beczkiewicz za ciekawy wykład.

tekst: B. Kubiak, B. Matczak,
foto: B. Matczak, J. Gardyś